Dá leat buot logut mat gusket Finnmárkui Ráđđehusa stáhtabušeahta árvalusas boahtte jahkái: 

Mánáidgárdi, alimusmáksu

Mánáidgárdi bissu nuvttá fálaldahkan Finnmárkkus Ráđđehusa stáhtabušeahta árvalusas. Sunniva Tønsberg Gaski/FFK

Mánáidgárdi bissu nuvttá fálaldahkan doaibmaavádagas Finnmárkkus ja Davvi-Romssas.

SAÁO

Buot mánát 1.–3. luohkás guđet leat SAÁO:s (skuvlaastoáigeortnet) ožžot 12 diimmu nuvttá SAÁO vahkkui. Dat mearkkaša ahte juohke bearaš geas lea okta mánná SAÁO:s 1., 2. dahje 3. luohkás (olessáigesadji) gaskamearálaččat sestet birrasii 25 000 kruvnnu jahkái. 

Suodjalus – opmodagat, huksehusat ja rusttegat

Ráđđehus pláne investeret sullii 450 miljovnna kruvnnu opmodagaide, huksehusaide ja rusttegiidda jagis 2027, mas 200 miljovnna kruvnnu galgá geavahuvvot Iŋggášguolbana (Porsangmoen) militearaleairras, ja 30 miljovnna Nuvvosguolbana (Høybuktmoen) militearaleairras. Áigumuš lea earret eará Nuvvosguolbanii háhkat ásodagaid báikegottis mii lea Suodjalusa doaimmaid lahkosis. Dasa lassin investerejit vuođđostruktuvrii mii dárbbašuvvo sensoriidda militeara áibmolanjagoziheamis. 

Suodjalus – investeremat biergasiidda ja reaidduide

Árvalit lagabui čieža miljárda kruvnnu investeret gáddesuodjalussii jagis 2027. Biergasat ja reaiddut galget dađistaga dolvojuvvot Davvi Brigádii (Brigade Nord) ja Finnmárkku Brigádii (Finnmarksbrigaden). Investeremat brigádaide leat eanaš soahtefievrrut ja soahtedoarjjafievrrut soahteossodagaide ja inšenevraveagaide. Investeremat leat eanaš Innlandet fylkkas, Romssas ja Finnmárkkus.

Dearvvašvuođabálvalusat

Ráđđehus árvala juolludit 44,4 miljovnna kruvnnu doarjjan Álttá spesialistadearvvašvuođabálvalusa ovddideapmái. Ráđđehus maid árvala juolludit 38,9 miljovnna kruvnnu doarjjan Girkonjárgga gearggusvuhtii ja heahtebálvalusaide. 

Miehtá Helse Nord, mii fátmmasta Finnmárkku, Romssa ja Nordlándda, ráđđehus árvala juolludit 222,5 miljovnna kruvnnu doarjjan dearvvašvuođabargiid háhkamii ja bisuheapmái. Ráđđehus árvala juolludit 159,7 miljovnna kruvnnu gearggusvuođadoarjjan bisuhit Helse Nord heahtefálaldaga. Ráđđehus árvala juolludit 102,6 miljovnna kr háhkan- ja ovttasdoaibmandoarjjan. 

Guvllolaš ovddidangaskaoamit

Ráđđehus árvala juolludit 97,8 miljovnna kruvnnu Finnmárkku fylkkagildii. Guvllolaš ovddidangaskaoamit galget geavahuvvot fitnodagaid ovddideapmái ja doaibmabijuide fitnodagaid várás, ealáhusguovddážiidda ja inkubatorprográmmaide maid Innovasjon Norge jođiha, ja gielddaid nuppástus- ja ovddidangaskaomiide. Muhtin fylkkagielddat ožžot maid ruhtadoarjaga riikkaidgaskasaš ovttasbargui ja oahppoguovddážiidda.

Dasa lassin oažžu fylkkagielda ruđa ovddidit lágideaddjiid čatnot Suodjalussii davvin. 

Suodjalusgielddat

Suodjalusáŋgiruššan davvin lea hástalussan gielddaide, lasiha investerendárbbuid ja gáibida láhčit dili geasuheaddji báikegottiide. Ráđđehus háliida ásahit ođđa ortnega mii fuolahivččii buorre ovttasbarggu ja dialoga gaskal Suodjalussuorggi ja juohke lágideaddjigieldda. 

Arctic Race

Ráđđehus árvala juolludit 15 miljovnna kruvnnu Arctic Race of Norway gilvvuide. Sihkkelastingilvvut leat dehálaš valáštallandoalut golbma davimus fylkkaide ja buktet buriid lassiváikkuhusaid báikegottiide, mátkeealáhussii ja ealáhussii davvin. 

Areálaplánen davvin

Gielda- ja guovlodepartemeanta árvala juolludit 20 miljovnna kr ásahit bargojoavkkuid guđet galget veahkehit geahppudit bargodeattu. Bargojoavkkuin lea erenoamáš gelbbolašvuohta plánenbarggus mii čuovvu plána- ja huksenlága. Golbma davimus fylkkagieldda ožžot ovtta bargojoavkku juohkehaš. Dát lasihivččii fylkkagielddaid bargonávccaid ja fylkkagielddat fidneše erenoamáš resurssaid stuorra ja servodatlaš dehálaš prošeavttaide.

Ruoššaluosa vuostálastin

Ráđđehus árvala lasihit juolludeami ruoššaluosa vuostálastimii 54 miljovnna kruvnnuin 2027:s. Eanaš doaibmabijut ruoššaluosa vuostá Norgga jogain dáhpáhuvvet Romssas, Finnmárkkus ja osiin Nordlánddas. 

Dáidda ja kultuvra

Ráđđehus árvala lasihit Museene for kystkultur og gjenreisning i Finnmark jođihandoarjaga 500 000 kruvnnuin. 

Ráđđehus árvala lasihit Álttá musea jođihandoarjaga (Verdensarvesenter for bergkunst – Alta museum) 500 000 kruvnnuin. 

Sámi allaskuvla 

Ráđđehus árvala 133,7 miljovnna kr rámmajuolludeapmin Sámi allaskuvlii. 

Guoddevaš biebmogálvobuvttadeapmi ja árvolokten davvin

Eanadoallošiehtadusa 2026 áŋgiruššan Guoddevaš biebmogálvobuvttadeapmi ja árvolokten davvin  joatkašuvvo 10 miljovnna kruvnnuin 2027:s. Várrejuvvo ruhta NIBIO:ii oassin ortnegis. Galgá maid ásahuvvot álggahanprošeakta mas ulbmil lea ovddidit metodihka guoddevaš investeremiidda ja sávzanávehiid ođasmahttimii Davvi-Norggas. Romssa fylkkasuohkan hálddaša ortnega oktan Nordlándda fylkkasuohkaniin ja Finnmárkku fylkkagielddain.

Šiehtadus deattuha láhčit buoret dili meahcásteapmái ja guođohanealáhussii ja nannet Davvi-Norgga doaibmaekonomiija, earret eará lasihit doarjaga njuolga riikkaoasi buvttadeaddjiide. Dat veahkeha maid Davvi-Norgga industriija vuođđoávdnasiid fidnema sihkkarastit. Mielkeearri vuoliduvvon haddái, nu gohčoduvvon rekruterenearri, Romssas ja Finnmárkkus joatkašuvvo 2 miljovnna lihtariin. 

Nationála áigebálvalus

Norggas váilu nationála vuođđostruktuvra áiddolaš áiggi juogadeapmái, váikko dehálaš servodatdoaimmat dárbbašit dan. 

Ráđđehus árvala juolludit 94 miljovnna kr ásahit nationála áiddolaš áiggebálvalusa, oassin Sikt ođđa riikkaviidosaš dutkanfierpmádagas. Dasa lassin 85 miljovnna kruvdnosaš “diŋgonváldi”, mii mearkkaša ahte besset dahkat šiehtadusaid dahje oastit bálvalusaid mat mielddisbuktet goluid boahttevaš bušeahttajagiid rámma siskkobealde. Bálvalus galgá buktit nanu vuođđostruktuvrra Norgii mii ii gáibit satelihta juogadit rivttes ja áiddolaš áiggi. 

(Jorgaleaddji lea ain jorgaleamen)

Justervesenet – oktasaš doaibmabidju digitála nuppástuhttimii

Justervesenet bearráigeahččá doaimmahusaid guđet oamastit ja geavahit mihtidanreaidduid main gáibiduvvo dárkilvuohta. Dálá bearráigeahčču gáibida ollu resurssaid ja áigumuš lea nuppástuhttit beaktileabbo, digitála ja gelbbolašvuođavuđot bearráigehččui. Danne árvalit ásahit 6,3 miljovnna kruvdnosaš suorgedivada. Árvalus sisttisdoallá digitála čovdosiid ovddideami, doaibmabijuid buoridit geavaheddjiid siskkáldas bearráigeahču ja bagadusdoaimmaid.

Bivdofatnasiid buhtadusortnet

Buhtadusortnet galgá buhtadit divatgeatnegas boaldámuša Norggas. Buhtadus máksojuvvo čuovvovaš jagi, nu ahte 2027 juolludus galgá buhtadit divada mákson 2026:s. Ráđđehus árvala geahpedit buhtadusortnega juolludeami, dan geažil go bivdofatnasat eai leat máksán CO2-divada máŋggaid mánuid jagis 2026. Einnostit ahte divatkeahtes mánuid geažil vuvdojuvvo sullii 34 proseantta unnit boaldámuš fatnasiidda. Seammás lea CO2-divat lassánan 14 proseanttain jagi 2026. Árvalit dan dihte unnidit juolludeami ortnegii 26 proseanttain, nu ahte ođđa supmi lea 475 miljovnna kr.

Doarjja reahkafatnasiidda

Ráđđehus árvala heaittihit gaskaboddasaš doarjjaortnega reahkafatnasiidda 2027 rájes. Gaskaboddosaš doarjja reahkafatnasiidda lea boaldámušdoarjja, fásta máksomeriin juohke lihtaris. Dakkár njuolggodoarjja boaldámuššii ii heive ráđđehusa dálkkádatpolitihkain muđui. Reahkafatnasat ožžot seammás doarjaga bivdofatnasiid CO2-divada buhtadusortnega bokte, ja leat áiggiid čađa ožžon eanet buhtadusa go maid sii leat máksán CO2-divadin. 

Doarjja njuorjjobivdoealáhussii

Ráđđehus árvala heaittihit doarjjaortnega njuorjjobivdoealáhussii 2027 rájes. Doarjaga ulbmilin lei váikkuhit dasa ahte stuorát oassi norgga ruoššanjuorjju earis bivdojuvvo, ja seammás láhčit dili njuorjjonáhki árvoloktemii. Doarjja ii leat lihkostuvvan loktet njuorjobuktagii árvvu ja gánnáhahttivuođa, ja searvan njuorjjobivdui lea njiedjan guhkit áiggi badjel.

Várggáid guolástanhápmana álggahit

Prošeakta galgá álkidahttit beassama hápmanii. Prošeakta galgá plána mielde almmuhuvvot čavčča 2026, ja álggahuvvot 2027:s. 

Gilevuona guolástanhápmana prošeavtta čađaheapmi

Prošeakta galgá buoridit dili bárrobuođu maŋábealde ja láhčit dili ođđa ealáhusguovlluide. Prošeakta álggahuvvui 2026:s ja vurdojuvvo geargat 2029:s.

Geaidnu

E45 Kløfta

• Prošeakta fátmmasta 7,6 km ođđa geainnu ja dasa gullá 4,2 km tunealla, 3,2 km geaidnu ja 150 mehtera šaldi.
• Geaidnogaskkas lea uđasvárra ja heajos beasatlašvuohta guorbmebiillaide ja lossa johtolahkii gaskal Finnmárkku ja olgoriikka dálvet. Prošeakta buktá dorvvolaš, diehttevaš ja buorre geainnu birra jagi. 
• Huksehusbargu álggahuvvui giđđat 2026, ja prošeakta vurdojuvvo geargat 2030:s, iige 2029:s nugo álggus rehkenaste. 

Eará doaibmabijut

• Ráđđehus lea várren ruđa ođđa smávit investerendoaibmabijuide 2027:s. Stáhta luoddadoaimmahat árvvoštallá ja dađistaga mearrida guđe doaibmabijuid álggahit 2027:s.
• Earret eará Háhttirjoga šalddi divodanbargu E6:s joatkkašuvvo. 

Fylkkageaidnu

• Fylkkagieldda friddja sisaboahtu lea Fylkkageainnuid váldoruhtadeapmi. Ráđđehus árvala gielddasuorggi friddja sisaboađuide 3,2 miljárdda kr duohtalassáneami 2027:s, mas 600 miljovnna kr juohkásit fylkkagielddaide. 

Riikka- ja fylkkageaidnofierpmádagaid feargaoktavuohta

• Ruhtadoarjja nuvttá fearjjaide ja fearjameari hálbbádussii joatkkašuvvo. 

Fearjjat mat eai nuoskkit 

• Ođđajagemánu 1. beaivvi 2025 ráđđehus gáibidišgođii nuoskkidankeahtes fearjjaid ja fearjabálvalusaid buot almmolaš fálaldatgilvvuin.
• Ráđđehus árvala juolludit 231 miljovnna kr fearjagoluid buhtadussan fylkkagielddaid rámmadoarjaga bokte. Doarjja juohkása erenoamáš golločoavdaga fearjaeavttuid olis . Lea 93 miljovnna kr lassáneapmi jagi 2026 ektui. 
• Ruhtabuhtadus juohkása fylkkagielddaide main leat eanemus golut. 
• Buhtadus muddejuvvo juohke jagi, vástidan dihte lassegoluid nuoskkidankeahtes nuppástuhttima geažil. 

Gávpotguovllut ja almmolaš sáhttofálaldat

Vuoliduvvon haddi mánokoarttas 

• Fylkkagielddaid friddja sisaboađut ruhtadit fylkkagielddalaš kollektiivajohtolaga, lassin bileahttavuovdima sisaboađuide ja stáhtalaš várrejuvvon doarjagii. 
• Johtalusdepartemeantta bušeahta bokte árvalit ain juolludit 620 miljovnna kr fylkkagielddaide várrejuvvon doarjjan vuolidan dihte mánokoartta hatti. Dat buktá seammá 100-kruvdnosaš hálbbádusa go stáhtabušeahta meannudeamis jahkái 2026 soabadedje. 

Áibmojohtolat ja mearrajohtolat

Riddorukto Bergen–Girkonjárga

Stáhtas lea šiehtadus Hurtigruten:in ja Havila:n Bergen–Girkonjárga riddoruvtto hárrái áigodagas 2021–2030. 2027:s árvala ráđđehus juolludit 1 309,9 miljovnna kr dáid soahpamušaide. Johtalusdepartemeanta lea árvvoštallan iešguđetlágan ásahusaid fievrridanvuogádahkii rittus maŋŋá 2030. Ráđđehusa áigumuš lea ahte riddorukto mii lea oahppis olbmuide joatkkašuvvo maiddái maŋŋá 2030, muhto buorideamit galget ássiide ja báikkálaš ealáhussii ávkin. 

FOT-ruvttot

Ráđđehus árvala juolludit 2 583 miljovnna kr FOT-ruvttuid oastimii 2027. Ráđđehus áiggošii ahte ásset olbmot miehtá riikka, ja danne ostet girdiruvttuid maid geatnegahttet bálvalit álbmoga, go márkan ii nagot dohkálaš girdiruvttofálaldaga buktit. Stáhta sáhttá gáibidit earret eará bileahttahatti, man galle girdi, man dávjá ja guđe ruvtto galget girdit. Ráđđehus háliida bisuhit buot Davvi-Norgga girdiruvttuid ja vuollegaš haddedási mátkkošteddjiide. 

Poasta

Ráđđehus árvala juolludit 1,5 miljárdda kr poastabálvalusaid oastimii. Dat sihkkarastá ahte reivvet ollejit poastakássaide miehtá riikka oktii vahkkus. Sii guhtet háliidit dávjjit sáddet reivviid sáhttet máksit lasi fievrrádusmávssu. Dasa lassin lea vejolaš álbmogii válljet poastta oažžut muhtin viežžanbáikái viđa beaivve vahkkus. Ráđđehus bisuha ortnega gos ostet aviisadoalvuma fásta vahkkobeivviid guovlluin gos ii leat gávppálaš aviisadoalvunfierpmádat.